Hesaplama Araçları
Fazla Mesai Ücreti Hesaplama
Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma ücretini, saat ücreti ve serbest zaman karşılığıyla hesaplar.
Varsayımlar ve kapsam dışı hususlar
- Saat ücreti = aylık ücret / (5 × haftalık süre); 45 saatte aylık ücret / 225 (Yargıtay 9. HD uygulaması).
- Fazla çalışma yüzde elli, fazla sürelerle çalışma yüzde yirmibeş zamlı ödenir (İş K. m.41); serbest zaman olarak fazla çalışmanın her saati için 1,5 saat, fazla sürelerle çalışmanın her saati için 1,25 saat.
- Tutarlar brüttür; vergi ve SGK kesintileri dahil değildir.
- Fazla çalışmanın ispatı ve ücrete dahil olup olmadığı değerlendirilmez.
İş Kanunu'na göre haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışmadır ve zamlı ücretle ödenir. Bu araç, aylık brüt ücretinizden saat ücretini bulur ve fazla çalışma ile fazla sürelerle çalışma ücretini hesaplar.
Hesaplama kuralı (İş Kanunu m.41)
| Çalışma türü | Ücret | İsteğe bağlı serbest zaman |
|---|---|---|
| Fazla çalışma (haftalık 45 saati aşan) | Saat ücretinin yüzde elli artırılmış hâli | Her saat için 1 saat 30 dakika |
| Fazla sürelerle çalışma (sözleşmedeki süre ile 45 saat arası) | Saat ücretinin yüzde yirmi beş artırılmış hâli | Her saat için 1 saat 15 dakika |
Saat ücreti: Haftalık çalışma süresi 45 saat olan bir işçinin saat başına düşen ücreti, aylık ücret sisteminde aylık ücretin 225'e bölünmesiyle bulunur (45 saat / 6 gün = günde 7,5 saat; 30 gün × 7,5 = 225). Yargıtay 9. Hukuk Dairesi bu hesabı uygulamaktadır (E.2026/1751, K.2026/4652). Araç, haftalık süre farklıysa saat ücretini aylık ücret / (5 × haftalık saat) olarak hesaplar; 45 saat için bu 225'tir.
Örnekler
- Aylık brüt ücreti 45.000 TL, haftalık çalışma süresi 45 saat olan işçi 20 saat fazla çalıştıysa saat ücreti 200 TL, fazla mesai ücreti 20 × 200 × 1,5 = 6.000 TL'dir. İsterse bunun yerine 30 saat serbest zaman kullanabilir.
- Aylık brüt ücreti 40.000 TL, haftalık sözleşme süresi 40 saat olan işçi 10 saat fazla çalışma ve 20 saat fazla sürelerle çalışma yaptıysa saat ücreti 200 TL; ücret 200 × (10 × 1,5 + 20 × 1,25) = 8.000 TL'dir.
Bilmeniz gerekenler
- Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda 270 saatten fazla olamaz. Araç yıllık toplamı bilmez; girdiğiniz saatleri bu sınırla karşılaştırmanız gerekir.
- Fazla saatlerle çalışmak için işçinin onayı gerekir.
- Serbest zaman, işçinin tercihine bağlıdır ve altı ay içinde, çalışma süreleri içinde ve ücrette kesinti olmadan kullanılır.
- Fazla mesai ücretinin ve ispatının ayrıntısı için fazla mesai ücreti yazımıza bakabilirsiniz.
Varsayımlar ve araç neleri hesaba katmaz?
- Tutarlar brüttür; vergi ve SGK kesintileri dahil değildir.
- Fazla çalışmanın yapılıp yapılmadığı ve ispatı değerlendirilmez.
- Fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğuna ilişkin sözleşme hükümleri dikkate alınmaz. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, aylık ücretin asgari ücretten ayda en az 22,5 saatlik fazla çalışmayı karşılayacak miktarda yüksek olması kaydıyla bu tür sözleşme hükmünü geçerli saymakta ve yılda 270 saat fazla çalışma karşılığının ücret içinde ödendiğini kabul etmektedir (E.2025/3452, K.2025/4599).
- Gece çalışması, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil çalışmaları ile yer altı maden işlerine ilişkin özel oranlar hesaplanmaz.
- Denkleştirme uygulanan işyerlerinde bazı haftalar 45 saati aşsa da ortalama haftalık süre aşılmıyorsa fazla çalışma sayılmaz; bu durum araçta değerlendirilmez.
Ne yapmalı?
Çalışma saatlerinize ilişkin kayıtları (kart basma, vardiya listesi, yazışmalar) ve banka hesap dökümünüzü saklayın. Dosyanızda hangi yolun uygun olduğunu değerlendirmek isterseniz randevu oluşturabilir veya iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır?
Saat ücreti, aylık ücretin 225'e bölünmesiyle (haftalık 45 saat için) bulunur ve fazla çalışılan her saat için yüzde elli artırılarak ödenir (İş Kanunu m.41).
Fazla çalışma ile fazla sürelerle çalışma arasındaki fark nedir?
Haftalık 45 saati aşan çalışma fazla çalışmadır (yüzde elli zamlı). Sözleşmede haftalık süre 45 saatin altında belirlenmişse, bu süre ile 45 saat arasındaki çalışma fazla sürelerle çalışmadır (yüzde yirmi beş zamlı).
Zam yerine serbest zaman kullanılabilir mi?
Evet. İşçi isterse fazla çalıştığı her saat için bir saat otuz dakikayı, fazla sürelerle çalıştığı her saat için bir saat on beş dakikayı serbest zaman olarak kullanabilir.
Yılda en fazla kaç saat fazla çalışma yapılabilir?
Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda iki yüz yetmiş saatten fazla olamaz.
Fazla mesai ücreti aylık ücrete dahil olabilir mi?
Yargıtay uygulamasında, aylık ücretin asgari ücretten ayda en az 22,5 saatlik fazla çalışmayı karşılayacak miktarda yüksek olması kaydıyla bu yönde sözleşme hükmü geçerli sayılmaktadır; bu durumda yılda 270 saat fazla çalışma karşılığı ücret içinde ödenmiş kabul edilir.
Bu araç genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosyanın somut olayı farklıdır ve süreler kaçırıldığında hak kaybı yaşanabilir.