Sosyal Medyada Kişilik Hakkı İhlalleri: 5651 Sayılı Kanun'un 9. Maddesinin İptalinden Sonra Başvuru Yolları

İnternet ve sosyal medyada hakaret içeren paylaşımlar, gerçeğe aykırı iddialar, izinsiz kullanılan fotoğraflar veya sahte hesaplar kişilik haklarını ağır şekilde zedeleyebilir. Uzun yıllar boyunca bu tür durumlarda en sık başvurulan yol, 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesi uyarınca sulh ceza hâkimliğinden içeriğe erişimin engellenmesini istemekti. Ancak bu yol artık mevcut değildir.

5651 sayılı Kanun'un 9. maddesi iptal edildi

Anayasa Mahkemesi, 11.10.2023 tarihli ve E. 2020/76, K. 2023/172 sayılı kararıyla, kişilik haklarının ihlal edildiğini iddia eden kişilere sulh ceza hâkimliğinden içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesini isteme imkânı tanıyan 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesini iptal etmiştir. İptal kararı 10.10.2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Uygulamada sulh ceza hâkimlikleri, bu tarihten sonra yapılan başvuruları kanuni dayanak bulunmadığı gerekçesiyle reddetmektedir. Örneğin Mersin 1. Sulh Ceza Hâkimliği'nin 02.06.2026 tarihli, 2026/5810 değişik iş sayılı kararında, başvuruya dayanak teşkil eden 9. maddenin iptal edildiği ve bu nedenle kişilik hakkı ihlali gerekçesiyle erişimin engellenmesi veya içeriğin çıkarılması yoluyla karar verilmesinin kanunen mümkün olmadığı belirtilerek talep reddedilmiştir.

Bugün hangi yollara başvurulabilir?

1. Platforma veya içerik sağlayıcıya doğrudan başvuru

İlk ve en hızlı adım, çoğu zaman içeriğin yayımlandığı platformun bildirim (şikâyet) mekanizmalarının kullanılması veya içerik sağlayıcıya yazılı olarak başvurulmasıdır. Platformların kendi kuralları kapsamında içerik kaldırılabilir. Bu başvurunun ve sonucunun kayıt altına alınması, ilerideki hukuki süreç bakımından da yararlıdır.

2. Özel hayatın gizliliği: 5651 sayılı Kanun'un 9/A maddesi

İptal kararı, özel hayatın gizliliğine ilişkin 9/A maddesini kapsamamaktadır. Bu maddeye göre, internet ortamındaki bir yayın nedeniyle özel hayatının gizliliğinin ihlal edildiğini iddia eden kişi, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığı'na doğrudan başvurarak içeriğe erişimin engellenmesini isteyebilir. Başvuruda içeriğin tam adresinin (URL), hakkın hangi açılardan ihlal edildiğine ilişkin açıklamanın ve kimlik bilgilerinin yer alması gerekir. Talep sahibi, başvurusunu yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin kararına sunar; hâkim kırk sekiz saat içinde karar verir.

3. Hukuk mahkemesinde dava ve ihtiyati tedbir

Türk Medeni Kanunu'nun 24 ve 25. maddeleri, hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kişiye saldırı tehlikesinin önlenmesini, sürmekte olan saldırıya son verilmesini ve sona ermiş olsa bile saldırının hukuka aykırılığının tespitini dava etme imkânı tanır. Bu davalarla birlikte maddi ve manevi tazminat da talep edilebilir. Dava sürerken içeriğin yayından kaldırılması için Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 389 ve devamı maddeleri uyarınca ihtiyati tedbir talep edilebilir. 9. maddenin iptalinden sonra bu yol daha da önem kazanmıştır.

4. Ceza yolu

Paylaşım aynı zamanda suç oluşturuyorsa (örneğin hakaret, iftira, tehdit, özel hayatın gizliliğini ihlal veya kişisel verilerin hukuka aykırı olarak yayılması), Cumhuriyet Başsavcılığına şikâyette bulunulabilir. Hakaret gibi şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresi, kural olarak fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aydır. Sahte veya anonim hesaplarda failin tespiti için soruşturma aşamasında platformlardan bilgi istenmesi gündeme gelebilir. Ayrıca 5651 sayılı Kanun'un 8. maddesinde sayılan katalog suçlar bakımından erişimin engellenmesi ayrı bir rejime tabidir.

5. Kişisel verilerin korunması ve unutulma hakkı

Paylaşım kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi niteliğindeyse, veri sorumlusuna ve ardından Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na başvurulabilir. Güncelliğini yitirmiş ve kişiye zarar veren içerikler bakımından unutulma hakkı da gündeme gelebilir; bu konuyu ayrı bir yazımızda ele almıştık.

Delilleri hemen kayıt altına alın

• İçeriğin tam bağlantı adresini (URL) kaydedin.
• Paylaşımın tarih ve saatini, paylaşan hesabın kullanıcı adını ve profil bağlantısını gösteren ekran görüntüleri alın.
• Yorumlar ve paylaşım sayıları gibi yayılımı gösteren bilgileri de belgeleyin.
• Gerekirse içeriğin noter veya bilirkişi aracılığıyla tespitini yaptırın; içerik kısa sürede silinebilir.

İfade özgürlüğü ile dengeleme

Her olumsuz yorum kişilik hakkı ihlali değildir. Mahkemeler, eleştiri ve ifade özgürlüğü ile kişilik haklarının korunması arasında denge kurarken; ifadenin gerçeklik payını, kamu yararını, kullanılan dilin ölçülülüğünü ve kişinin kamusal konumunu birlikte değerlendirir.

Sonuç

5651 sayılı Kanun'un 9. maddesinin iptaliyle, kişilik hakkı ihlallerinde hızlı bir idari-yargısal yol ortadan kalkmış; platform başvuruları, hukuk mahkemesinde ihtiyati tedbir ve dava ile ceza şikâyeti ön plana çıkmıştır. Hangi yolun izleneceği, ihlalin niteliğine ve aciliyetine göre belirlenmelidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliği taşımaz.