Spor Hukukunda Anayasa Mahkemesi'nin Yeni Kararları: Spor Kulüpleri Kanunu ve TFF Kanunu'nda İptal Edilen Hükümler

Spor hukuku, bir yandan özel hukuk tüzel kişileri olan kulüpler ve federasyonların iç düzenini, diğer yandan devletin spor hizmetlerine ilişkin düzenleyici rolünü bir arada ele alır. Anayasa Mahkemesi'nin 17 Haziran 2025 tarihli iki norm denetimi kararı, bu alanda iki ayrı kanunun bazı hükümlerini iptal etmiştir. Bu yazıda iptal edilen kuralları, yürürlük tarihlerini ve zorunlu tahkim sisteminin güncel çerçevesini ele alıyoruz.

1. Zorunlu tahkim sistemi: Güncel çerçeve

Anayasa'nın 59. maddesinin üçüncü fıkrasına göre spor federasyonlarının spor faaliyetlerinin yönetimine ve disiplinine ilişkin kararlarına karşı ancak zorunlu tahkim yoluna başvurulabilir; tahkim kurulu kararları kesindir ve bu kararlara karşı hiçbir yargı merciine başvurulamaz. Türkiye Futbol Federasyonu bakımından bu çerçeve, 5894 sayılı Kanun'un 6. maddesinde şöyle düzenlenmiştir:

• TFF Tahkim Kurulu, bağımsız ve tarafsız bir zorunlu tahkim mercii ve TFF'nin en üst hukuk kuruludur.
• Tahkim Kurulu'na başvuru süresi, TFF talimatlarına karşı talimatın internet sitesinde yayımından, kararlara karşı ise kararın tebliğinden itibaren yedi gündür.
• Tahkim Kurulu'nun futbol faaliyetlerinin yönetimi ve disiplinine ilişkin kararları kesindir. Bunun dışındaki kararlarına karşı tebliğden itibaren bir ay içinde HMK m.439 uyarınca iptal davası açılabilir.

Bu nedenle sporcu, kulüp, teknik direktör ve diğer ilgililer bakımından yedi günlük sürenin kaçırılması, çoğu durumda hak kaybı anlamına gelir.

2. TFF'nin yayın haklarının korunmasına ilişkin yetkisi iptal edildi (AYM, E.2024/75, K.2025/134)

7346 sayılı Kanun'la 5894 sayılı Kanun'a eklenen ek 1. madde, TFF Yönetim Kurulu'na, futbol müsabakalarının internet ortamında hukuka aykırı olarak yayımlanması hâlinde ilgili yayına veya gerektiğinde internet sitesinin tümüne erişimin engellenmesine karar verme yetkisi tanıyordu. Karara karşı bir hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebiliyordu.

Anayasa Mahkemesi, 17.06.2025 tarihli kararıyla maddenin birinci fıkrasını oy çokluğuyla, kalan kısmını ise 6216 sayılı Kanun'un 43. maddesinin dördüncü fıkrası gereğince iptal etmiştir. Karşıoy yazan dört üye bulunmaktadır. Karşıoy gerekçesinden anlaşıldığı kadarıyla çoğunluk, kuralın ifade özgürlüğünü sınırladığı ve Anayasa'nın 13. maddesindeki kanunilik şartını karşılamadığı gerekçesiyle iptale gitmiştir. Karar, 14 Ekim 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmış ve iptal hükmünün yayımından dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi öngörülmüştür; bu tarih 14 Temmuz 2026'dır. Konsolide metinde ek 1. madde artık iptal edilmiş olarak görünmektedir.

Bu iptalin pratik anlamı şudur: TFF'nin kendi kararıyla erişim engeli verme yetkisi kaldırılmıştır. Hukuka aykırı yayınlara karşı diğer hukuki yollar (fikri haklara ilişkin davalar, 5651 sayılı Kanun ve genel hükümler çerçevesindeki başvurular) geçerliliğini korumaktadır.

3. 7405 sayılı Kanun'da iptal edilen hükümler (AYM, E.2022/85, K.2025/131)

22.04.2022 tarihli 7405 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu'nun bazı hükümleri için milletvekilleri iptal davası açmıştır. Anayasa Mahkemesi 17.06.2025 tarihli kararıyla şu hükümleri iptal etmiştir. Karar 2 Nisan 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmış, iptal hükümlerinin yayımdan dokuz ay sonra, yani 2 Ocak 2027'de yürürlüğe girmesine karar verilmiştir:

• m.3/4: Spor kulübünün Bakanlıkça spor kulüpleri siciline tescil edildiğinde “bu tescille tüzel kişilik kazanır” ibaresi. Mahkeme çoğunluğu, kulüplerin tüzel kişilik kazanma biçimini bu şekilde düzenlemeyi Anayasa'ya aykırı bulmuştur.
• m.23/1, üçüncü cümle: Profesyonel sporcunun statüsü ile hak ve yükümlülüklerinin, faaliyette bulunduğu spor dalının bağlı olduğu spor federasyonu tarafından belirlenmesi kuralı.
• m.32/5: Disiplin ihlali oluşturacak fiillerin ve disiplin yargılamasının temel usul ve esaslarının Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenlenmesi kuralı.
• m.38/1 (ı) bendi.
• 5894 sayılı Kanun m.6/2: TFF Tahkim Kurulu başkan ve üyelerinin Yönetim Kurulu tarafından seçilmesine ilişkin ibare ile görevlendirmeye ilişkin “Yönetim Kurulu kararı” ibaresi. Bu iptal, Tahkim Kurulu'nun bağımsızlığı bakımından önem taşımaktadır.

Mahkeme, davaya konu edilen bazı hükümlerin Anayasa'ya aykırı olmadığına karar vermiştir. Örneğin spor federasyonlarının kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulabilmesi (m.2/1-n ve m.26/1) bakımından, karşıoy gerekçesinden çoğunluğun aykırılık bulmadığı anlaşılmaktadır. Davaya konu edilen diğer hükümler (m.13/2, m.21/3 ve m.33/2) bakımından konsolide metinde bir iptal işlemi görünmemektedir.

4. Pratik sonuçlar ve dikkat edilecekler

• Hükümler şu an yürürlükte: 7405 sayılı Kanun'dan iptal edilen hükümler 2 Ocak 2027'ye kadar uygulanmaya devam eder. Bu tarihe kadar yasama organının yeni bir düzenleme yapması beklenmektedir; hangi düzenlemenin geleceğini bilmiyoruz.
• Tahkim Kurulu üyelerinin seçimi: 5894 sayılı Kanun m.6/2'deki iptal, Tahkim Kurulu'nun oluşum şeklini yeniden düzenleme ihtiyacı doğurmaktadır. Yeni düzenleme yapılana kadar mevcut Kurul'un kararlarının geçerliliği, iptalin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yargı uygulamasında tartışma konusu olabilir.
• Sporcu sözleşmeleri: Profesyonel sporcunun statüsünün federasyon tarafından belirlenmesi kuralının iptali, sporcu–kulüp ilişkilerinde yeni bir kanuni düzenleme ihtiyacı doğurabilir. Mevcut sözleşmelerin etkilenip etkilenmeyeceği yeni düzenlemenin içeriğine bağlıdır.
• Süreleri kaçırmayın: Anayasa Mahkemesi kararları Tahkim Kurulu'na başvuru süresini değiştirmemiştir; federasyon kararlarına karşı yedi günlük süre geçerlidir.

Sonuç

Anayasa Mahkemesi'nin iki kararı, spor yönetiminde özel hukuk tüzel kişilerine tanınan yetkilerin Anayasa'nın aradığı kanunilik ve bağımsızlık güvencelerini karşılaması gerektiğini göstermektedir. Kulüp ve federasyon yöneticileri, sporcular ve antrenörler bakımından asıl önemli nokta, iptal hükümlerinin yürürlük tarihlerini (14 Temmuz 2026 ve 2 Ocak 2027) izlemek ve yeni kanuni düzenlemeleri takip etmektir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Somut uyuşmazlıklarda hukuki destek alınması önerilir.