Genetik İnceleme (DNA) Sonuçlarının Saklanması ve Silinmesi: CMK m.80 Değişikliği

Ceza soruşturmalarında alınan kan, tükürük gibi örnekler üzerinde yapılan genetik (DNA) incelemelerin sonuçları kişisel veri niteliğindedir ve hassastır. 31 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanun (m.14), Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 80. maddesini değiştirerek bu sonuçların kaydedilmesi, saklanması, imhası ve silinmesini yeniden düzenlemiştir. Bu yazı yeni düzenlemeyi genel hatlarıyla özetler; somut olayınızın değerlendirmesi yerine geçmez.

1. Değişmeyen çerçeve

CMK m.75, 76 ve 78 uyarınca alınan örnekler üzerinde yapılan inceleme sonuçları kişisel veri niteliğindedir, başka bir amaçla kullanılamaz ve dosya içeriğini öğrenme yetkisi bulunan kişiler tarafından bir başkasına verilemez (m.80/1).

2. Yeni düzenleme ne getirdi?

• Mahsus sisteme kayıt: İnceleme sonuçları kimlik bilgilerinden arındırılmış şekilde mahsus bir sisteme kaydedilir; bir örneği dosyada delil olarak saklanmak üzere soruşturma veya kovuşturma makamına gönderilir (m.80/2).
• Derhâl imha: Sisteme kaydedilen ve dosyada delil olarak saklanan bilgiler; kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz süresinin dolması, itirazın reddi, beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilip kesinleşmesi hâllerinde derhâl yok edilir.
• Yirmi yıl: Diğer hâllerde mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren yirmi yıl geçmesiyle Cumhuriyet savcısının huzurunda yok edilir ve bu husus tutanağa geçirilir.
• Silme talebi: Bilgisi sisteme kaydedilen kişi, bu süre içinde kişisel verinin saklanmasını gerektiren amacın ortadan kalkması veya haklı bir nedenin bulunması hâlinde hâkim veya mahkemeden bu bilgilerin silinmesini talep edebilir.
• Kullanım ve itiraz: Sisteme kaydedilen bilgiler, yürütülmekte olan bir soruşturma veya kovuşturma kapsamında maddî gerçeğin ortaya çıkarılması amacıyla mahkeme, hâkim veya Cumhuriyet savcısı kararıyla kullanılabilir. Mahkeme veya hâkim kararlarına karşı itiraz yoluna, Cumhuriyet savcısının kararına karşı ise sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir (m.80/3).
• Yönetmelik: Sonuçların kaydedilmesi, saklanması ve imhası ile bu kayıtlardan yararlanmaya ilişkin esas ve usuller, Adalet Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı tarafından müştereken çıkarılacak yönetmelikle belirlenecektir (m.80/4).

3. Kişisel veri açısından önemi

Genetik veriler, kişinin sağlığına ve aile bağlarına ilişkin bilgiler de içerebileceğinden özel dikkat gerektirir. Yeni düzenleme, saklama süresini ve imha hâllerini kanunda belirlemesi ve silme talebini açıkça düzenlemesi bakımından kişisel verilerin korunması yönünden önem taşır. Kişisel verilerin korunması hakkında genel bilgi için kişisel veri ihlali yazımıza da bakabilirsiniz.

4. Uygulamada dikkat edilecekler

• Soruşturma dosyanızda genetik inceleme yapılıp yapılmadığını ve sonuçların hangi dosyada saklandığını öğrenin.
• Kovuşturmaya yer olmadığı, beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı kesinleştiyse, bilgilerin derhâl imha edildiğini kontrol edin.
• Saklama sebebi ortadan kalktıysa veya haklı bir nedeniniz varsa, silme talebini hâkime veya mahkemeye yapabileceğinizi unutmayın.
• Uygulamanın usul ve esasları yönetmelikle belirleneceği için, yönetmelik yayımlandığında içeriği ayrıca takip edilmelidir.

Ceza soruşturmalarında haklarınızı birlikte değerlendirmek isterseniz randevu oluşturabilir veya iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez ve sonuç vaadi içermez. Kanun metninin güncel hâli ve geçiş hükümleri ayrıca kontrol edilmelidir.