e-Nabız ile Elektronik Onam Dönemi: Ameliyat Öncesi Rıza SMS ile Nasıl Verilir, Hasta Hakları Ne Olur?

Ameliyat ya da girişimsel bir işlem öncesinde imzalanan "onam formları" artık kâğıtla sınırlı değil. 27 Ekim 2026 tarihli ve 33413 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Bilgilendirilmiş Rızanın Elektronik Ortamda Alınması Hakkında Yönetmelik, yayımı tarihinde yürürlüğe girdi. Bu düzenlemeyle hastalar, tıbbi müdahaleye ilişkin rızalarını e-Nabız üzerinden veya telefonlarına gelen bir bağlantı ve tek kullanımlık SMS şifresi ile verebiliyor.

Bu yazıda yeni sistemin nasıl işlediğini, hastanın nelere dikkat etmesi gerektiğini ve bir uyuşmazlık çıktığında bu kayıtların ne anlama geleceğini anlatıyoruz.

1. Yönetmelik neyi düzenliyor ve kimleri kapsıyor?

Yönetmelik, tıbbi müdahale öncesinde bilgilendirilmiş rızanın elektronik ortamda alınmasına, rıza formunun hastaya erişilebilir şekilde sunulmasına ve kayıtların tutulmasına ilişkin usul ve esasları belirler (m.1). Birinci, ikinci ve üçüncü basamak sağlık tesislerinin tamamını kapsar (m.2). Yani aile hekimliğinden devlet ve şehir hastanelerine, özel hastanelerden üniversite hastanelerine kadar tüm sağlık tesisleri kapsam içindedir.

Düzenlemenin dayanağı; 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'un 70. maddesi ve 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun ek 19. maddesidir (m.3). 1219 sayılı Kanun'un 70. maddesi, tıbbi müdahale öncesinde hastanın rızasının alınmasını zaten öngörüyordu; yeni yönetmelik bu rızanın elektronik yoldan nasıl alınacağını belirliyor.

2. Elektronik onam adım adım nasıl işliyor?

Yönetmeliğin 8. maddesine göre süreç şöyle ilerler:

1. Hekim formu hazırlar: Süreci yürüten sağlık meslek mensubu sisteme giriş yapar ve ilgili müdahaleye ait rıza formunu onaylar.
2. Form hastaya ulaşır: Form, hastanın doğrulanmış cep telefonuna gönderilen SMS'teki bağlantı ile ya da doğrudan e-Nabız üzerinden hastaya sunulur.
3. Hasta formu inceler: Hasta formu okur; kabul ederse yalnızca o müdahale için geçerli tek kullanımlık bir SMS şifresi (SMS OTP) alır.
4. Onay verilir: e-Nabız üzerinden onaylıyorsa şifreyi kendisi girer. Sağlık tesisinin sistemi kullanılıyorsa şifreyi sağlık personeliyle paylaşır, personel sisteme girer.
5. Kayıt oluşur: Doğrulama ile rıza alınmış sayılır. Form, Sağlık Bakanlığı'nın merkezi sağlık veri sistemine aktarılır ve e-Nabız'da hastanın erişimine açılır.

3. Kimlik ve telefon doğrulaması: 12 aylık süre

Hastanın ve süreci yürüten sağlık meslek mensubunun kimliği, müdahale öncesinde doğrulanır; kimlik doğrulama tamamlanmadan elektronik rıza süreci başlatılamaz (m.6). Sağlık meslek mensubunun Bakanlık sistemlerinde tanımlı ve aktif olması da gerekir.

Elektronik rıza için hastanın doğrulanmış bir cep telefonu numarası bulunmalıdır (m.7). Numara e-Nabız'da kayıtlı değilse girilir ve SMS şifresiyle teyit edilir. Sağlık tesisinin sistemi üzerinden doğrulanan numara 12 ay geçerlidir; süre dolunca yeniden doğrulama istenir.

Pratik uyarı: Telefon numaranız güncel değilse ya da hattınız başkasının adına kayıtlıysa, işlem öncesinde e-Nabız'daki numaranızı kontrol edin. Size ait olmayan bir hatta gelen şifre, rızanın gerçekten sizden geldiğinin ispatını zorlaştırabilir.

4. Çocuklar ve kısıtlılar: kanuni temsilcinin rızası

Hasta küçük veya kısıtlı ise işlemler, Hasta Hakları Yönetmeliği'ne uygun olarak kanuni temsilci tarafından yürütülür; kimlik ve telefon doğrulaması kuralları temsilci için de geçerlidir (m.11). Kanuni temsilci yoksa, hazır değilse veya elektronik ortamda doğrulanamıyorsa rıza elektronik olarak alınamaz. Bu durumda elektronik yol kapanır; rızanın nasıl alınacağı genel hükümlere göre belirlenir. Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde Hasta Hakları Yönetmeliği uygulanır (m.13).

5. Kayıtlar nasıl saklanıyor? Delil değeri

Elektronik rıza kayıtları ve iz kayıtları, fiziksel rıza belgelerine uygulanan saklama ve imha sürelerine uygun olarak tutulur. İz kayıtları elektronik veri bütünlük değeri ve zaman damgasıyla, adli ve idari denetime uygun biçimde saklanır (m.9). Asgari olarak şu bilgiler kayda geçer:

• Rızanın beyan edildiği tarih, saat ve işlem bilgileri,
• SMS şifresinin gönderim ve doğrulama bilgileri,
• İşlemi yapan sağlık meslek mensubunun bilgileri,
• Şifreleme, bütünlük, zaman damgası ve güvenlik tedbirlerine ilişkin bilgiler.

Kişisel veriler 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'na, bilgi güvenliği ise 7545 sayılı Siber Güvenlik Kanunu'na uygun olarak korunur (m.10).

Bu, olası bir malpraktis uyuşmazlığında önemli bir değişikliktir: Hangi formun, ne zaman, kimin aracılığıyla onaylandığı artık zaman damgalı bir kayıtla tespit edilebilecek. Kayıt hem hastanın hem de sağlık kuruluşunun lehine ya da aleyhine delil olarak kullanılabilir.

6. Önemli ayrım: SMS ile onay vermek "aydınlatılmış" olmak demek değildir

Elektronik sistem, rızanın kim tarafından ve ne zaman verildiğini kanıtlar. Ancak rızanın hukuken geçerli olması için hastanın müdahaleden önce yeterince aydınlatılmış olması gerekir. Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre yalnızca ameliyata rıza göstermek yeterli değildir; tanı, tedavinin riskleri, başarı şansı, alternatifleri ve olası komplikasyonlar da hastaya anlaşılır biçimde açıklanmalıdır.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, bu konudaki ispat yükünü açıkça belirlemiştir: "Aydınlatılmış onamda ise ispat külfeti hekim ya da hastanededir." (Yargıtay 3. HD, E. 2025/3158, K. 2026/1767, T. 31.03.2026; aynı yönde E. 2023/2156, K. 2024/214, T. 17.01.2024).

Daire, ameliyata özgü komplikasyonları içermeyen, yalnızca genel rıza niteliğindeki bir "cerrahi onam formu"nun aydınlatma yükümlülüğünü karşılamadığını ve aydınlatma yapılmamasının müdahaleyi hukuka aykırı hale getirdiğini kabul etmiştir (Yargıtay 3. HD, E. 2023/5637, K. 2024/3954, T. 28.11.2024). Hastanın imzası bulunmayan onam formuyla aydınlatmanın ispatlanamayacağına ve bu durumda hastanenin sorumlu tutulması gerektiğine dair kararlar da bulunmaktadır (Yargıtay 3. HD, E. 2024/1848, K. 2025/836, T. 13.02.2025).

Dolayısıyla elektronik formun içeriği belirleyici olmaya devam edecektir. Genel kalıp ifadelerden oluşan, müdahaleye özgü riskleri saymayan bir form, SMS şifresiyle onaylanmış olsa bile hukuken yetersiz sayılabilir.

7. Hastalar için pratik öneriler

• Formu okumadan şifreyi paylaşmayın. Şifre, o müdahaleye onay verdiğiniz anlamına gelir.
• Anlamadığınız noktaları sorun. Riskler, komplikasyonlar ve alternatif tedaviler size anlaşılır şekilde açıklanmalıdır.
• Onay verdiğiniz formu e-Nabız'dan indirip saklayın. Form, işlemden sonra da e-Nabız'da erişiminize açık olacaktır.
• Telefon numaranızın güncel ve size ait olduğundan emin olun.
• Rızanızı geri alabilirsiniz. Biyotıp Sözleşmesi'nin 5. maddesine göre hasta, verdiği muvafakati her zaman serbestçe geri alabilir.
• Bir sorun yaşadıysanız kayıtları erken toplayın. Epikriz, onam formu ve e-Nabız kayıtları, olası bir tazminat talebinde temel delillerdir.

8. Sağlık kuruluşları ve hekimler için

Elektronik sistem, ispat yükünü taşıyan tarafın hekim ve hastane olduğu gerçeğini değiştirmez; ancak bu yükü karşılamayı kolaylaştırabilir. Bunun için formların müdahaleye özgü riskleri ve komplikasyonları içermesi, hastaya yeterli düşünme süresi tanınması ve şifrenin hastadan bizzat alınması önemlidir. Kayıtların saklanması, erişim yetkileri ve kişisel verilerin korunması da artık denetime açık yükümlülüklerdir.

Sıkça Sorulan Sorular

e-Nabız'dan onay vermek zorunlu mu?
Yönetmelik, rızanın elektronik ortamda hangi usulle alınacağını düzenler. Kanuni temsilcinin doğrulanamaması gibi hallerde rıza elektronik olarak alınamaz. Elektronik yolun hangi durumlarda tercih edileceği ve uygulamaya ilişkin ayrıntıları belirleme yetkisi Sağlık Bakanlığı'na aittir (m.12).

SMS şifresi her işlem için ayrı mı gelir?
Evet. Şifre, yalnızca ilgili tıbbi müdahale için geçerlidir (m.8).

Verdiğim onam formunu nereden görebilirim?
Elektronik ortamda alınan form, Bakanlığın merkezi sağlık veri sistemine aktarılır ve e-Nabız üzerinden erişiminize sunulur.

Çocuğum ameliyat olacaksa onayı kim verir?
Kanuni temsilci verir; kimlik ve telefon doğrulaması temsilci için de yapılır. Temsilci elektronik ortamda doğrulanamazsa rıza elektronik olarak alınamaz (m.11).

Onam formunu onayladım ama riskler bana anlatılmadı. Hakkım var mı?
Olabilir. Yargıtay'a göre aydınlatmanın yapıldığını ispat yükü hekim ve hastanededir. Formun içeriği ve olayın koşulları birlikte değerlendirilmelidir.

Tıbbi müdahale sonrası bir zarar yaşadıysanız ya da sağlık kuruluşunuzun onam süreçlerini yeni düzenlemeye uyarlamak istiyorsanız randevu oluşturabilir veya iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Yalova'daki başvuru yolları için Yalova rehberimize göz atabilirsiniz.

Kaynaklar: Bilgilendirilmiş Rızanın Elektronik Ortamda Alınması Hakkında Yönetmelik (RG 27.10.2026, S. 33413); 1219 sayılı Kanun m.70; Hasta Hakları Yönetmeliği; Avrupa Biyotıp Sözleşmesi m.5; Yargıtay 3. HD kararları (yukarıda künyeleriyle).