Spor Kulübü Borçlarından Yönetim Kurulunun Sorumluluğu: SGK Primi, Vergi ve Diğer Borçlar

Spor kulüplerinin büyük bölümü dernek statüsündedir. Kulüp borçlarını ödeyemediğinde, yönetim kurulu başkanı ve üyelerinin bu borçlardan kendi malvarlıklarıyla sorumlu tutulup tutulamayacağı sık tartışılır. Bu yazı, SGK prim borçları, vergi borçları ve diğer borçlar bakımından genel çerçeveyi özetler. Genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayınızın değerlendirmesi yerine geçmez ve sonuç öngörüsü içermez.

1. Yönetim kurulunun hukuki konumu

Türk Medeni Kanunu'na göre yönetim kurulu, derneğin yürütme ve temsil organıdır; bu görevini kanuna ve dernek tüzüğüne uygun yerine getirir. Temsil görevi, yönetim kurulunca üyelerden birine veya bir üçüncü kişiye verilebilir (TMK m.85). Tüzel kişinin iradesi organları aracılığıyla açıklanır; organlar hukukî işlemleri ve diğer bütün fiilleriyle tüzel kişiyi borç altına sokar ve kusurlarından dolayı ayrıca kişisel olarak sorumludur (TMK m.50).

2. Genel kural: kulübün borcu kulübe aittir

Kulübün sporcu ücretleri, tedarik ve kira gibi özel hukuk borçlarının asıl borçlusu dernek tüzel kişiliğidir. Yönetim kurulu üyeleri, kural olarak bu borçlardan yalnızca üye oldukları için şahsen sorumlu tutulamaz. Ancak TMK m.50/3 uyarınca, kusurlu fiilleri varsa (örneğin yetkilerini kanun ve tüzüğe aykırı kullanmaları) ayrıca kişisel sorumlulukları gündeme gelebilir. Bu sorumluluk, kulübe veya alacaklılara verilen zararın varlığı ve kusurun ispatına bağlıdır.

3. Kamu alacakları: SGK primi ve vergi

Kulübün prim ve vergi gibi kamu alacakları bakımından özel bir düzenleme vardır:

• SGK primi: Kurumun sigorta primleri ve diğer alacakları haklı bir sebep olmaksızın kanunda belirtilen sürelerde ödenmezse, tüzel kişiliği haiz işverenlerin üst düzeydeki yönetici veya yetkilileri ile kanuni temsilcileri Kuruma karşı işverenleri ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur (5510 sayılı Kanun m.88). Kurumun 6183 sayılı Kanuna göre takip edilen alacakları amme alacağı niteliğindedir.
• Vergi ve diğer amme alacakları: Tüzel kişilerin malvarlığından tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacakları, kanuni temsilcilerin şahsi malvarlıklarından 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsil edilir (6183 sayılı Kanun mükerrer m.35). Temsilciler bu madde gereğince ödedikleri tutarlar için asıl amme borçlusuna rücu edebilir; tüzel kişinin tasfiyeye girmesi, temsilcilerin tasfiye öncesine ait sorumluluklarını kaldırmaz.

4. Her yönetim kurulu üyesi sorumlu mu?

Yargı kararlarında temel ölçüt, üyenin kulübü temsil ve ilzama yetkili olup olmadığıdır:

• Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, dernek niteliğindeki spor kulüplerinde işverenle birlikte müteselsil sorumluluk için kişinin kulübün temsil ve ilzama yetkili üst düzey yöneticisi veya yetkilisi olması gerektiğini; yönetim kurulu üyesinin salt üyelik nedeniyle sorumlu tutulamayacağını belirtmiş, temsil ve ilzam yetkisi veya sayman gibi parasal konularda imza yetkisinin araştırılması gerektiğini vurgulamıştır (E.2016/8121, K.2017/9019; E.2018/6924, K.2019/6844).
• Yargıtay 10. Hukuk Dairesi bir kararında, dernek tüzüğünde mali işlerde başkan ve muhasebecinin müştereken imzaya yetkili olduğu; yönetim kurulu üyesi ve muhasebe sorumlusu olan kişinin o dönem için temsil ve ilzama yetkili olduğu sonucuna varılarak, davanın kabulüne dair kararı bozmuştur (E.2023/2792, K.2023/2526). Bir başka kararda ise (E.2013/5912, K.2013/10554), yönetim kurulunun kulübü yürütme ve temsil organı olduğu ve temsil görevinin devredildiğine dair bir karar bulunmadığı gerekçesiyle, birlikte karar alan başkan ve asil üyelerin yetkili sayılması gerektiği değerlendirilmiştir.
• Danıştay 9. Dairesi, vergi borçlarında asıl borçlu derneği temsil yetkisi bulunmadığı açık olan yönetim kurulu üyesi adına ödeme emri düzenlenmesini hukuka aykırı bulmuştur (E.2019/2176, K.2021/1017; E.2021/5, K.2022/3706 sayılı kararda anılan vergi mahkemesi gerekçesi).

Bu nedenle somut olayda, dernek tüzüğündeki temsil ve imza yetkisi, yönetim kurulunun imza yetkisi dağılımına ilişkin kararı ve üyenin görev yaptığı dönem belirleyicidir.

5. Ödeme emri tebliğ edilirse

• Ödeme emrinin tebliğ tarihini ve ilgili borç dönemini kontrol edin; süreler kısadır.
• Kulüpte hangi görevde ve hangi tarihler arasında bulunduğunuzu gösteren genel kurul ve yönetim kurulu kararlarını toplayın.
• Tüzükte temsil ve ilzam yetkisinin kimlere verildiğini ve yönetim kurulunun imza yetkisi dağılımına ilişkin kararını inceleyin.
• Borcun hangi döneme ait olduğunu, kulübün malvarlığında tahsil imkânı bulunup bulunmadığını, zamanaşımı, yapılandırma ve ödememede haklı bir sebep bulunup bulunmadığını değerlendirin.
• SGK primi uyuşmazlıklarında yetkili mahkeme iş mahkemesi, vergi ve diğer amme alacaklarında ise idari yargı olabilir; mahkeme ve süre olaya göre belirlenir.

6. Önleyici hususlar

• Göreve gelmeden önce kulübün SGK, vergi ve diğer borç durumunu ve yapılandırmalarını inceleyin.
• Tüzükte temsil ve imza yetkisinin açıkça kimlere ait olduğunu bilin.
• Görevden ayrılırken ayrılış tarihinin kayıtlara işlendiğinden emin olun.
• Kamu borçlarının ödenmesi için karar alın ve kayıt altına alın.

7. Büromuzla iletişim

Ödeme emri veya kulüp borcuyla ilgili belgelerinizi birlikte değerlendirmek isterseniz randevu oluşturabilir veya iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Spor hukuku alanında sporcu alacakları için sporcu ücret alacakları yazımıza da bakabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez ve sonuç vaadi içermez. Anılan kararlar yalnızca örnektir; her olay kendi koşullarıyla değerlendirilir.