Trafik Kazasında Tazminat: Sigortaya Başvuru, Talep Kalemleri ve Süreler

Trafik kazaları, tazminat davalarının en sık görülen sebeplerinden biridir. Kazada yaralanan, yakınını kaybeden veya aracı hasar gören kişinin hangi kalemleri, kimden ve hangi sürede talep edebileceğini bilmesi, hak kaybının önlenmesi bakımından önemlidir. Bu yazıda trafik kazasından doğan tazminat taleplerinin temel çerçevesini ele alıyoruz.

1. Kimler sorumludur?

Karayolları Trafik Kanunu'nun 85. maddesine göre bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne, yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, aracın işleteni ve aracın bir teşebbüs bünyesinde işletilmesi hâlinde bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müteselsilen sorumludur. İşleten, sürücünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur. Bu sorumluluk, zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortası limitleri içinde sigorta şirketi tarafından da karşılanır.

Kazaya karışan araç sigortasızsa veya kimliği belirlenemiyorsa, belirli zararlar için Güvence Hesabı'na başvurulması mümkündür.

2. Dava açmadan önce: sigortaya yazılı başvuru

KTK'nın 97. maddesine göre zarar gören, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava açmadan önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunmak zorundadır. Sigorta kuruluşu başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde yazılı cevap vermezse veya verilen cevap talebi karşılamazsa, zarar gören:

• Dava açabilir veya
• Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurabilir.

Başvurunun kaza tespit tutanağı, sağlık raporları, fatura ve gelir belgeleri gibi delillerle birlikte eksiksiz yapılması, sürecin hızlanmasını sağlar.

3. Talep edilebilecek kalemler

Yaralanma hâlinde

Türk Borçlar Kanunu'nun 54. maddesine göre bedensel zararlar özellikle şunlardır: tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından veya yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar.

Ölüm hâlinde

TBK'nın 53. maddesine göre cenaze giderleri, ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ve çalışma gücü kayıpları ile ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin kayıpları (destekten yoksun kalma tazminatı) talep edilebilir.

Araç hasarı

Onarım bedeli, araçta meydana gelen değer kaybı ve onarım süresince aracın kullanılamamasından doğan zararlar talep konusu olabilir.

Manevi tazminat

Bedensel bütünlüğün zedelenmesi hâlinde zarar gören; ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde ise zarar görenin veya ölenin yakınları manevi tazminat isteyebilir (TBK m.56). Zorunlu trafik sigortası manevi tazminatı kapsamaz; bu talep işletene ve sürücüye yöneltilir.

4. Hesaplama ve 2026 değişiklikleri

Destekten yoksun kalma ve bedensel zararlar, sorumluluk hukuku ilkelerine göre, genellikle aktüerya bilirkişisi raporuyla hesaplanır. Kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri zarardan indirilemez (TBK m.55).

16.07.2026 tarihli 7589 sayılı Kanun ile TBK'nın 55. maddesine iki yeni fıkra eklenmiştir:

• Çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma tazminatlarında, kazancın bilindiği döneme ilişkin tazminata olay tarihinden, kazancın bilinemediği döneme ilişkin tazminata ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilir.
• Tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla yapılan ödemeler, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminattan oransal olarak mahsup edilir.

5. Zamanaşımı

KTK'nın 109. maddesine göre motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Fiil, ceza kanununda daha uzun zamanaşımı öngörülen bir suç oluşturuyorsa (örneğin taksirle yaralama veya öldürme), bu daha uzun süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir. Tazminat yükümlüsüne karşı kesilen zamanaşımı, sigortacıya karşı da kesilmiş olur.

6. Ceza soruşturması ile ilişkisi

Yaralanmalı kazalarda taksirle yaralama suçu nedeniyle ceza soruşturması da yürütülür. Taksirle yaralama, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253. maddesi uyarınca uzlaştırma kapsamındadır. Uzlaşmanın sağlanması hâlinde, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar hariç, suç nedeniyle tazminat davası açılamaz. Bu nedenle uzlaşma teklifini kabul etmeden önce tazminat haklarının bütün olarak değerlendirilmesi gerekir.

Sonuç

Trafik kazasından sonra delillerin hemen toplanması, sigorta şirketine usulüne uygun yazılı başvuru yapılması ve sürelerin takip edilmesi, tazminat sürecinin sağlıklı yürümesi için belirleyicidir. Özellikle ceza dosyasında uzlaşma teklifi geldiğinde, kabulün tazminat taleplerine etkisi önceden değerlendirilmelidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Somut uyuşmazlıklarda hukuki destek alınması önerilir.