Estetik Ameliyatlarda Hekimin Sorumluluğu: Eser Sözleşmesi ve Sonuç Taahhüdü

Burun, göğüs, karın germe veya liposuction gibi estetik amaçlı müdahaleler, tedavi amaçlı tıbbi müdahalelerden hukuki açıdan önemli bir noktada ayrılır: Hasta bir hastalığın tedavisi için değil, belirli bir görünüme kavuşmak için hekime başvurur. Bu fark, hekimin sorumluluğunun kapsamını doğrudan etkiler.

Tedavi amaçlı müdahale: vekâlet sözleşmesi

Tedavi amaçlı müdahalelerde hekim ile hasta arasındaki ilişki Yargıtay uygulamasında kural olarak vekâlet sözleşmesidir. Hekim, iyileşme sonucunu garanti etmez; tıp biliminin gereklerine uygun özenli bir davranış borçlanır. Tedaviye rağmen beklenen sonuç alınamaması, tek başına hekimin sorumluluğunu doğurmaz.

Estetik müdahale: eser sözleşmesi

Yargıtay, estetik amaçlı müdahaleleri ise kural olarak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesi olarak nitelendirmektedir. Eser sözleşmesinde yüklenici, bedel karşılığında bir eser meydana getirmeyi, yani belirli bir sonucu taahhüt eder.

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2024/1069, K. 2025/1522 sayılı kararında, estetik amaçla başvuran hasta bakımından istenilen ve kararlaştırılan amaca uygun görünümün sağlanması ile sürecin sağlıklı şekilde neticelendirilmesinin eser sözleşmesinin konusu olduğunu, yüklenicinin eseri iş sahibinin yararına ve ona zarar vermeden meydana getirmekle yükümlü olduğunu ve komplikasyonlarda aydınlatma yükümlülüğü ile komplikasyon yönetiminin de yüklenicinin sorumluluğunda bulunduğunu belirtmiştir.

Kusur ve komplikasyon tartışması

Tedavi amaçlı müdahalelerde bilirkişi raporunda "kusur bulunmadığı" veya zararın "komplikasyon" olduğu tespiti çoğu zaman belirleyicidir. Estetik müdahalelerde ise bu tespit tek başına yeterli olmayabilir. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2024/370, K. 2025/514 sayılı kararında, alınan raporlarda hekim hatası bulunmadığı belirtilmiş olsa bile eser sözleşmesinde sonuç taahhüdü bulunduğunu ve sonucun gerçekleşmemesi hâlinde yüklenicinin edimini ifa etmemiş sayılacağını vurgulayarak davanın reddine ilişkin kararı bozmuştur.

Yine Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2023/825, K. 2024/1639 sayılı kararında, önceki bozma kararına atıfla, eser sözleşmelerinde yüklenicinin ayıptan sorumlu tutulabilmesi için kusurlu olmasının gerekmediğini ve somut olayda onam formunun ortaya çıkan sonuç dikkate alındığında yeterli kabul edilmesinin hatalı olduğunu belirtmiştir.

Karma nitelikteki müdahaleler

Bazı müdahaleler hem tedavi hem de estetik amaç taşıyabilir (örneğin nefes alma sorununa yönelik burun ameliyatı sırasında estetik düzeltme yapılması). Bu durumlarda müdahalenin ağırlıklı amacının ne olduğu ve hastaya hangi sonucun vaat edildiği önem kazanır. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2023/328, K. 2024/2307 sayılı kararında, uygulanan işlemin estetik yönünün ağır bastığını tespit ederek eser sözleşmesi hükümlerini uygulamıştır.

Bilirkişi incelemesinde nelere bakılır?

Estetik müdahaleye ilişkin uyuşmazlıklarda mahkemeler genellikle şu sorulara yanıt arar:

• Müdahale tıbbın gereklerine ve taraflar arasındaki anlaşmaya uygun yapıldı mı?
• Hastaya vaat edilen sonuç (ör. ameliyat öncesi simülasyon veya görüşmede kararlaştırılan görünüm) elde edildi mi?
• Ortaya çıkan sonuç ayıplı mı; geçici veya kalıcı bir sağlık sorunu doğdu mu?
• Hasta, müdahalenin riskleri ve gerçekçi sonuçları hakkında yeterince aydınlatıldı mı?
• Komplikasyon ortaya çıktıysa süreç doğru yönetildi mi?

Hastalar için pratik öneriler

• Ameliyat öncesi yapılan görüşmelerde size sunulan bilgileri, varsa simülasyon görüntülerini ve yazışmaları saklayın.
• Onam formunu imzalamadan önce dikkatle okuyun; anlamadığınız noktaları sorun.
• Ameliyat sonrası fotoğraflarla süreci belgeleyin ve kontrol muayenelerini aksatmayın.
• Sonuçtan memnun olmamanız hâlinde başka bir hekime başvurmadan önce mevcut durumu belgeleyen kayıtları temin edin; ikinci bir müdahale ilk müdahalenin sonucunun tespitini zorlaştırabilir.

Sağlık kuruluşları ve hekimler için

Estetik müdahalelerde gerçekçi olmayan sonuç beklentilerinin önüne geçilmesi, hastaya ulaşılabilecek ve ulaşılamayacak sonuçların açıkça anlatılması ve bu bilgilendirmenin müdahaleye özgü onam formlarıyla kayıt altına alınması büyük önem taşır. Fen ve tıp kuralları bakımından mümkün olmayan bir sonucun talep edilmesi hâlinde hastanın bu konuda açıkça uyarılması gerekir.

Sonuç

Estetik amaçlı müdahalelerde hekimin sorumluluğu, tedavi amaçlı müdahalelere göre daha geniştir; çünkü hekim yalnızca özenli davranmayı değil, kararlaştırılan sonucu sağlamayı da üstlenmiş sayılır. Uyuşmazlık hâlinde vaat edilen sonucun ne olduğu ve bunun ispatı, sürecin en belirleyici unsurlarından biridir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliği taşımaz.