Haciz İhbarnamesi Aldıysanız: Üçüncü Kişi Olarak Yedi Gün İçinde Ne Yapmalısınız? (İİK m.89)

Bir icra takibinde borçlunun alacağı sizde, ya da borçluya ait bir mal sizin elinizdeyse (örneğin borçlunun işvereni, bankası, kiracısı veya ticari ilişki içinde olduğu bir firma iseniz), icra dairesinden size haciz ihbarnamesi gönderilebilir. Bu yazıda İcra ve İflas Kanunu (İİK) m.89 çerçevesinde ihbarnamenin ne anlama geldiğini, üç aşamalı süreci ve süreleri özetliyoruz.

1. Haciz ihbarnamesi nedir?

Borçlunun üçüncü şahıstaki alacağı veya üçüncü şahıs elindeki taşınır malı haczedildiğinde icra memuru, üçüncü şahsa şunları bildirir (m.89/1):

• Borçlu olan kişi, borcunu bundan böyle ancak icra dairesine ödeyebilir; takip borçlusuna yapılan ödeme geçerli sayılmaz.
• Malı elinde bulunduran kişi, malı ancak icra dairesine teslim edebilir, takip borçlusuna vermemelidir; aksi halde malın bedelini icra dairesine ödemek zorunda kalabilir.

İhbarname tüzel kişinin şubesine ya da tüm şubeleri kapsayacak şekilde merkezine tebliğ edilebilir; merkez, tüm şubeleri kapsayacak şekilde beyanda bulunmakla yükümlüdür. Ayrıca 2018'de eklenen fıkra uyarınca ihbarnameler ve cevaplar, güvenli elektronik imza ile UYAP üzerinden de yapılabilir; bu usulle yapılan bildirim tebliğ yerine geçer.

2. Üç aşamalı süreç ve süreler

Aşama	Üçüncü şahıstan beklenen	Süre
1. haciz ihbarnamesi	Borcu olmadığı, malın elinde bulunmadığı gibi bir iddiası varsa icra dairesine yazılı veya sözlü bildirmesi.	Tebliğden itibaren 7 gün
2. haciz ihbarnamesi	İtiraz etmemişse mal yedinde, borç zimmetinde sayılır; bu durum ikinci ihbarname ile bildirilir. Üçüncü şahıs yine aynı nedenlerle itiraz edebilir veya zimmetinde sayılan borcu ödeyip malı teslim edebilir.	Tebliğden itibaren 7 gün
3. bildirim	İkinci ihbarnameye de itiraz etmeyen ve ödeme yapmayan üçüncü şahsa, parayı icra dairesine ödemesi veya malı teslim etmesi ya da menfi tespit davası açması bildirilir.	15 gün

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 19.11.2018 tarihli kararında bu üç basamağı aynı sırayla anlatmış; üçüncü kişi on beş gün içinde dava açmaz ve zimmetinde sayılan borcu ödemezse icra dairesinin borca yetecek kadar mal veya parasını haczedip satabileceğini belirtmiştir (E.2017/6628, K.2018/11662).

3. İtiraz nedenleri ve itirazın şekli

m.89/2'ye göre üçüncü şahıs şu tür iddialarla itiraz edebilir:

• Borcu olmadığı veya malın yedinde bulunmadığı,
• Haciz ihbarnamesinin tebliğinden önce borcun ödendiği veya malın istihlak edildiği ya da kusuru olmaksızın telef olduğu,
• Malın borçluya ait olmadığı veya kendisine rehnedilmiş olduğu,
• Alacağın borçluya veya emrettiği yere verilmiş olduğu.

İtiraz yazılı veya sözlü yapılabilir ve üçüncü şahsın beyanı harca ve resme tabi değildir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, geçerli bir itirazdan söz edebilmek için itirazın icra zaptına işlenmesi ve verildiği tarihin icra tutanağı ile belirlenmesi gerektiğini ifade etmiştir (E.2015/1494, K.2015/12154). Bu nedenle itirazı yazılı olarak sunmak ve tarihini belgelemek yararlıdır.

4. Süresinde itiraz edilmezse ne olur?

Yedi gün içinde itiraz edilmezse borç üçüncü şahsın zimmetinde, mal yedinde sayılır; ancak bu sonuç tek ihbarname ile kesinleşmez. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 04.03.2025 tarihli kararında birinci ihbarnameye itiraz etmemiş olmanın üçüncü kişinin takibe borçlu sıfatıyla eklenmesi için yeterli olmadığını, ikinci ihbarname ve üçüncü bildirimin de yapılması gerektiğini belirtmiştir (E.2024/8097, K.2025/1920).

Süresinde itiraz etmeyen ve zimmetinde sayılan borcu ödemeyen üçüncü şahıs, menfi tespit davası açabilir:

• Dava, icra takibinin yapıldığı veya üçüncü şahsın yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesinde açılır.
• Dava açıldığına dair belge, bildirimin yapıldığı tarihten itibaren yirmi gün içinde icra dairesine teslim edilirse üçüncü şahıs hakkında yürütülen cebri icra işlemleri, davanın sonunda verilen kararın kesinleşmesine kadar durur.
• Bu davada borçlu olmadığını veya malın takip borçlusuna ait olmadığını ispat yükü üçüncü şahıstadır.
• Dava kaybedilirse üçüncü şahıs, dava konusu şeyin yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir. Bu davalar maktu harca tabidir.

5. Gerçeğe aykırı beyan ve mazeret

• Üçüncü şahıs süresinde itiraz ederse alacaklı, verilen cevabın aksini icra mahkemesinde ispat ederek üçüncü şahsın İİK m.338/1 uyarınca cezalandırılmasını ve ayrıca tazminata mahkûm edilmesini isteyebilir.
• Üçüncü şahıs kusuru olmaksızın bir mani sebebiyle süresinde itiraz edemediyse İİK m.65 hükmü uygulanır.
• Her hâlde üçüncü şahıs, borçlu ile kötü niyetli alacaklıya karşı dava açarak ödemek zorunda kaldığı paranın veya teslim ettiği malın iadesini isteyebilir.

6. Borçlu açısından

Haciz ihbarnamesi örneğin işvereninize veya bankanıza gönderilmişse, maaş ve hesaplardaki sınırlamalar için haczedilemeyen mallar ve maaş haczi yazımıza bakabilirsiniz. İcra dairesinin işlemlerine karşı icra mahkemesine şikâyet yolu ve süreleri için icra takibine itiraz yazımız genel bilgi verir.

7. Ne yapmalı?

• İhbarnamenin tebliğ tarihini not edin; her aşama için süre bu tarihten başlar.
• Borcunuz yoksa, ödeme yapılmışsa veya mal sizde değilse, bunu gerekçeleriyle birlikte yedi gün içinde icra dairesine bildirin ve tarihini belgeleyin.
• Birinci ihbarnameyi cevapsız bırakmayın; ikinci ihbarname ve üçüncü bildirim geldiğinde yedi ve on beş günlük süreleri ayrıca takip edin.
• Dosyanızda hangi yolun uygun olduğunu değerlendirmek isterseniz randevu oluşturabilir veya iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosyanın somut olayı farklıdır ve süreler kaçırıldığında hak kaybı yaşanabilir.