Çek veya Senet Nedeniyle İcra Takibi Aldıysanız: Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yolu ve 5 Günlük Süre

Elinizdeki çek veya bonoya dayanarak hakkınızda "kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip" başlatıldıysa, size gönderilen ödeme emri sıradan bir icra takibinden farklı işler. Burada süreler çok kısadır: şikâyet ve itirazlar için çoğu zaman yalnızca beş gün vardır. Bu yazıda, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) ilgili hükümlerine göre ödeme emrini aldığınızda neler yapabileceğinizi özetliyoruz.

1. Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu nedir?

Alacağı çek, poliçe veya emre muharrer senede (bono) dayanan alacaklı, İİK m.167 uyarınca bu senetlere özgü hızlandırılmış usulle haciz yoluyla takip yapabilir. Alacaklı takip talebine senedin aslını ve borçlu sayısı kadar tasdikli örneğini eklemek zorundadır.

Bu takipte itirazlar icra dairesine değil, icra mahkemesine yapılır ve genel haciz yolundaki "takibe itiraz"tan farklı olarak itiraz, kendiliğinden takibi durdurmaz. Takibe itirazın genel kuralları için Yalova'da icra takibine itiraz yazımıza bakabilirsiniz.

2. Ödeme emrinde hangi süreler yazar?

İcra müdürlüğü senedin kambiyo senedi olduğunu ve vadesinin geldiğini görürse borçluya senet sureti ile birlikte hemen bir ödeme emri gönderir (İİK m.168). Ödeme emrindeki başlıca süreler şunlardır:

Konu	Süre	Nereye?
Borcun ve takip masraflarının ödenmesi	10 gün	İcra dairesinin banka hesabına
Senet kambiyo senedi niteliğinde değil / alacaklının takip hakkı yok şikâyeti	5 gün	İcra mahkemesi
İmzanın kendisine ait olmadığı itirazı	5 gün	İcra mahkemesi (dilekçeyle)
Borçlu olmama, borcun ödenmesi (itfa), mehil verilmesi, zamanaşımı veya yetki itirazı	5 gün	İcra mahkemesi (dilekçeyle, sebepleriyle)
Mal beyanı (itiraz edilmediyse / itiraz reddedildiyse)	10 gün / 3 gün	İcra dairesi

Sürelerin ödeme emrinin tebliğinden itibaren işlediğini unutmayın. Süre kaçırılırsa itiraz hakkınız düşebilir; bu nedenle tebligatı aldığınız gün ve saati not etmeniz yararlıdır.

3. Şikâyet ve itiraz türleri

a) Kambiyo hukuku bakımından şikâyet (İİK m.168/3 ve m.170/a)

Takibe dayanak belge kambiyo senedi niteliğinde değilse (örneğin zorunlu unsurları eksik bir senet) veya alacaklı kambiyo hukukuna göre takip hakkına sahip değilse (örneğin senedin yetkili hamili değilse, protesto gereken hâllerde protesto çekmemişse), borçlu ödeme emri tebliğinden itibaren beş gün içinde icra mahkemesine şikâyette bulunabilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu iki hususun icra müdürü tarafından da kendiliğinden incelenmesi gerektiğini, süresinde yapılmış başka bir şikâyet veya itiraz varsa icra mahkemesinin de bunları kendiliğinden dikkate alabileceğini belirtmiştir (Yargıtay HGK, E. 2017/746, K. 2021/1101, T. 28.09.2021).

Ancak imza inkârı itirazı geri alınmışsa veya borç kısmen ya da tamamen kabul edilmişse, bu kendiliğinden inceleme yetkisi uygulanmaz (İİK m.170/a son fıkra).

b) İmzaya itiraz (İİK m.168/4 ve m.170)

Senetteki imza size ait değilse bunu beş gün içinde dilekçeyle icra mahkemesine bildirmeniz gerekir. Aksi hâlde imza sizden sadır sayılır. İcra mahkemesi itirazı ciddi görürse, itirazla ilgili kararına kadar takibi geçici olarak durdurabilir. İmzanın size ait olduğu anlaşılırsa, itirazın haksızlığı hâlinde inkâr tazminatı ve para cezası gündeme gelebilir; bu yüzden imza itirazı bilinçli ve gerçek bir gerekçeye dayanmalıdır.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, imza inkârına dayalı sahtelik iddiasında İİK m.170'in özel hüküm olduğunu, icra mahkemesinin genel mahkemedeki sahtelik davasını bekletici mesele yapamayacağını, ancak itirazın esası hakkındaki kararına kadar takibi geçici olarak durdurabileceğini belirtmiştir (E. 2025/10000, K. 2026/2016, T. 30.03.2026).

c) Borca itiraz (İİK m.168/5, m.169 ve m.169/a)

Borçlu olmadığınızı, borcun ödendiğini, süre (mehil) verildiğini, alacağın zamanaşımına uğradığını veya icra dairesinin yetkisiz olduğunu sebepleriyle birlikte beş gün içinde icra mahkemesine dilekçeyle bildirebilirsiniz. Bu itiraz satıştan başka icra işlemlerini durdurmaz.

İcra mahkemesi tarafları en geç otuz gün içinde duruşmaya çağırır. Borçlu olmadığınızın veya borcun ödendiğinin kabul edilmesi için bunun resmî bir belge veya imzası ikrar edilmiş bir belge ile ispatı aranır. İtiraz kabul edilirse takip durur; alacaklının genel mahkemede dava açma hakkı saklıdır. Kötü niyet veya ağır kusur bulunması hâlinde, kanunda öngörülen koşullarla tazminat da söz konusu olabilir.

4. Süreyi kaçırdıysanız ne olur?

• Beş günlük özel süre dışında kalan şikâyetler, İİK m.16 uyarınca işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine yapılabilir.
• Takipten sonra borçlu olmadığınızı ileri sürmek için menfi tespit davası açılabilir; ancak takipten sonra açılan menfi tespit davasında ihtiyati tedbirle takibin durdurulması mümkün değildir, yalnızca belirli teminat karşılığında icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesi istenebilir (İİK m.72).
• Borcu ödediyseniz, ödemeden sonra istirdat davası yoluyla geri isteme hakkı doğabilir (İİK m.72).

5. Alacaklılar için kısa not

Kambiyo takibi, doğru yürütüldüğünde hızlı bir yoldur; ancak takip talebine senedin aslı ve tasdikli örneklerinin eklenmesi, senedin kambiyo senedi şartlarını taşıması, vadesi ve takip hakkının bulunması gerekir. Bu şartların eksikliği, şikâyet üzerine veya kendiliğinden takibin iptaliyle sonuçlanabilir.

6. Ne yapmalı?

• Ödeme emrinin tebliğ tarihini not edin ve beş günlük süreyi hemen hesaplayın.
• Senedin aslını/suretini, ödeme belgelerinizi ve yazışmalarınızı toplayın.
• Hangi itirazın uygun olduğunu (imza, borç, yetki, kambiyo vasfı) belirleyin; birden çok itiraz aynı dilekçede sebepleriyle birlikte sunulabilir.
• Süreler çok kısa olduğundan işin ilk günlerinde hukuki destek almanız önemlidir. Dosyanızda hangi yolun uygun olduğunu değerlendirmek isterseniz randevu oluşturabilir veya iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosyanın somut olayı farklıdır ve süreler kaçırıldığında hak kaybı yaşanabilir.