Ses ve Görüntü Nakli ile Duruşmaya Katılanlarda Elle İmza Şartı Kalktı: HMK m.149'a Eklenen Fıkra (31 Ekim 2026)

Hukuk davalarında taraflar, vekilleri, tanıklar ve bilirkişiler, mahkemenin kararıyla ses ve görüntü nakli yoluyla bulundukları yerden duruşmaya katılabilir (HMK m.149). Bugün, 31 Ekim 2026'da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun m.22, bu uygulamada elle atılan imzaya ilişkin önemli bir düzenleme getirdi. Bu yazı değişikliği genel hatlarıyla özetler; somut dosyanız için değerlendirme yerine geçmez.

1. Hangi hüküm eklendi?

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 149. maddesine, üçüncü fıkradan sonra gelmek üzere şu fıkra eklenmiştir:

"Ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla bulundukları yerden duruşmaya katılmasına karar verilenler hakkında, 154 üncü maddenin üçüncü fıkrasının (ç) bendinde belirtilen ikrar, yeminin edası, davanın geri alınmasına muvafakat, davadan feragat, davayı kabul ile sulh olma hâlleri hariç olmak üzere, elle atılan imzaya ilişkin hükümler uygulanmaz."

Yeni fıkra eklendiği için maddenin sonraki fıkraları buna göre teselsül etmiştir; böylece usul ve esasların yönetmelikle belirleneceğine ilişkin hüküm bir sonraki fıkra olarak devam eder.

2. Önceki çerçeve: tutanak ve imza

HMK m.154'e göre hâkim, yargılama işlemlerini ve ilgililerin sözlü açıklamalarını tutanağa kaydettirir. Tutanağa yazılması gereken hususlar arasında, beyanda bulunana okunmak ve imzası alınmak kaydıyla ikrar, yeminin edası, davanın geri alınmasına muvafakat, davadan feragat, davayı kabule ilişkin beyanlar ve sulh müzakereleri ile sonucu sayılmıştır (m.154/3-ç). Tanık, bilirkişi veya uzman kişi beyanları ise beyanda bulunana okunmak kaydıyla tutanağa yazılır (m.154/3-d).

3. Ne değişti?

• Ses ve görüntü nakli yoluyla duruşmaya katılmasına karar verilenler bakımından, elle atılan imzaya ilişkin hükümler, yukarıdaki sayılı hâller dışında uygulanmaz.
• Bu, uzaktan katılan kişiden, imza gerektirebilecek işlemler için duruşma sonrasında fiziken imza atmasının istenmemesi anlamına gelir.
• İstisna: İkrar, yeminin edası, davanın geri alınmasına muvafakat, davadan feragat, davayı kabul ve sulh olma hâllerinde bu kolaylık uygulanmaz; bu işlemler bakımından imzaya ilişkin hükümler önceki gibi geçerlidir. Bu işlemlerin hukuki sonuçları ağır olduğu için ayrı bir güvence aranmıştır.

4. Uygulamada dikkat edilecekler

• Uzaktan katılım, mahkemenin kararıyla mümkündür; taraf talep eder, mahkeme karar verir (m.149/1).
• İkrar, yemin, geri alma muvafakati, feragat, kabul veya sulh söz konusuysa, imza hükümlerinin uygulanacağını ve bunun uzaktan katılımda nasıl sağlanacağını mahkemeden ve yönetmelik hükümlerinden öğrenin.
• Uygulamaya ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlendiğinden (m.149), yönetmelikte yapılacak düzenlemeleri ayrıca takip edin.
• Dosyanızda uzaktan katılım talep edecekseniz, süre ve gerekçeyi mahkemeye zamanında bildirin.

5. İlgili yazılarımız

7589 sayılı Kanunun diğer yeni usul kuralları için hukuk davalarında yeni usul kuralları ve 12. Yargı Paketi yazılarımıza; aynı tarihte yürürlüğe giren vesayet satışı düzenlemesi için vesayet e-satış yazımıza bakabilirsiniz. Dosyanızı birlikte değerlendirmek isterseniz randevu oluşturabilir veya iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez ve sonuç vaadi içermez. Kanun metninin güncel hâli ve yönetmelik düzenlemeleri ayrıca kontrol edilmelidir.