Süresiz Nafaka Kaldırıldı mı? Anayasa Mahkemesi'nin İptal Kararı ve 30 Haziran 2027

Boşanma sonrasında ödenen yoksulluk nafakasının "ömür boyu" sürebilmesi, uzun yıllardır en çok tartışılan aile hukuku konularından biriydi. Anayasa Mahkemesi bu tartışmada önemli bir karar verdi: Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesindeki "süresiz olarak" ibaresi iptal edildi. Ancak bu, nafakanın bugün itibarıyla sona erdiği anlamına gelmiyor. Aşağıda kararın kapsamını ve pratik sonuçlarını açıklıyoruz.

Nafaka türleri: Karar hangisini ilgilendiriyor?

• Tedbir nafakası: Boşanma davası sürerken eş ve çocuklar için hükmedilen geçici nafakadır.
• İştirak nafakası: Velayeti kendisine bırakılmayan ebeveynin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılmak için ödediği nafakadır.
• Yoksulluk nafakası: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eşin, diğer eşten mali gücü oranında istediği nafakadır.

Anayasa Mahkemesi'nin kararı yalnızca yoksulluk nafakasının süresine ilişkindir. Çocuklar için ödenen iştirak nafakası ve dava sürecindeki tedbir nafakası bu kararın konusu değildir.

Karar ne diyor?

TMK m. 175/1'e göre "Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir." Antalya 12. Aile Mahkemesi'nin itiraz başvurusu üzerine Anayasa Mahkemesi, 04.06.2026 tarihli ve E. 2025/156, K. 2026/131 sayılı kararıyla bu fıkradaki "süresiz olarak" ibaresini Anayasa'nın 2., 5. ve 17. maddelerine aykırı bularak oyçokluğuyla iptal etmiştir. Karar 30.09.2026 tarihli ve 33386 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.

Mahkeme, gerekçesinde özetle şu tespitlere yer vermiştir:

• Anayasa Mahkemesi 2012 yılında aynı ibarenin her durumda süresiz nafaka verilmesini zorunlu kılmadığını kabul etmişti; ancak yerleşik yargısal uygulamada ibarenin emredici olduğu ve hâkimin nafakanın süresi konusunda takdir yetkisi bulunmadığı yönünde bir yorum benimsenmiştir. Bu nedenle kuralın açık ve belirli olduğu söylenemez.
• Kusurlu olması dahi gerekmeyen nafaka yükümlüsüne hiçbir ölçüt belirlenmeksizin kategorik olarak süresiz yükümlülük getirilmesi, kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkı bakımından taraflar arasındaki makul dengeyi bozmaktadır.
• Dengenin kurulabilmesi için hâkime nafakanın süresini; evliliğin süresi, nafaka alacaklısının yaşı, eğitim ve sağlık durumu ile kendi ihtiyaçlarını karşılayabilme kapasitesi gibi unsurları dikkate alarak belirleme yetkisi tanınmalı, süresiz nafakaya hükmedilmesini gerektiren hâllere ilişkin ölçütler de kanunda açıkça yer almalıdır.

Kararda üç üye karşıoy kullanmış; karşıoy gerekçesinde, nafakanın merkezinde sürenin değil yoksulluk hâlinin bulunduğu, mevcut sistemde nafakanın azaltılması ve kaldırılması imkânlarının yer aldığı ve konunun öncelikle yasama organının sosyal politika tercihine ilişkin olduğu belirtilmiştir.

İptal ne zaman yürürlüğe giriyor?

Anayasa Mahkemesi, iptal nedeniyle doğacak hukuki boşluğun kamu yararını ihlal edeceğini değerlendirerek iptal hükmünün kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar vermiştir. Buna göre iptal hükmü 30 Haziran 2027 tarihinde yürürlüğe girecektir. Bu tarihe kadar TMK m. 175'in mevcut hâli uygulanmaya devam eder. Bu süre içinde kanun koyucunun, nafakanın süresine ilişkin ölçütleri belirleyen yeni bir düzenleme yapması beklenmektedir.

Mevcut nafakalar ne olacak?

Anayasa'nın 153. maddesi uyarınca iptal kararları geriye yürümez. Dolayısıyla kesinleşmiş nafaka kararları bu iptal kararıyla kendiliğinden sona ermez. Mevcut nafakaların akıbetinin, kanun koyucunun yapacağı düzenlemeye ve yargısal uygulamaya göre şekillenmesi beklenmektedir.

Bununla birlikte, iptal kararından bağımsız olarak TMK m. 176'daki imkânlar bugün de geçerlidir:

• Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü hâlinde irat biçimindeki nafaka kendiliğinden kalkar.
• Alacaklının evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde nafaka mahkeme kararıyla kaldırılır.
• Tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde nafakanın artırılması ya da azaltılması istenebilir.

Devam eden ve açılacak davalar bakımından

30 Haziran 2027'ye kadar verilecek kararlarda mevcut kanun hükmü uygulanacaktır. Bu tarihten sonra ise kanun koyucunun yapacağı düzenleme belirleyici olacaktır; yeni düzenleme yapılmaması hâlinde uygulamanın nasıl şekilleneceği ayrıca değerlendirilmelidir. Boşanma sürecinde olan veya nafaka ödeyen/alan kişilerin, bu geçiş döneminde kendi durumlarını somut olayın özelliklerine göre değerlendirmeleri önemlidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Konuya ilişkin yasal düzenleme yapılması hâlinde yazı güncellenecektir.