Tüketici Hakem Heyeti mi, Tüketici Mahkemesi mi? Başvuru Yolları ve Dava Şartı Arabuluculuk

Tüketici olarak bir uyuşmazlık yaşadığınızda ilk soru genellikle "nereye başvurmalıyım?" olur. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, uyuşmazlığın değerine ve niteliğine göre farklı başvuru yolları öngörür. Yanlış yola başvurmak zaman kaybına yol açabileceğinden bu ayrımın doğru yapılması önemlidir.

1. Tüketici hakem heyetleri

Ne zaman zorunlu?

Kanun'un 68. maddesine göre, tarafların İcra ve İflas Kanunu'ndaki hakları saklı kalmak kaydıyla, değeri Kanun'da belirlenen parasal sınırın altında bulunan uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetlerine başvuru zorunludur; bu sınırın üzerindeki uyuşmazlıklar için ise hakem heyetine başvurulamaz. Kanun'da otuz bin Türk lirası olarak belirlenen bu sınır, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere Vergi Usul Kanunu uyarınca ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. Bu nedenle başvuru tarihindeki güncel sınırın kontrol edilmesi gerekir.

Nereye ve nasıl?

Başvuru, tüketicinin yerleşim yerindeki veya tüketici işleminin yapıldığı yerdeki tüketici hakem heyetine yapılabilir. Hakem heyetinin bulunmadığı yerlerde başvuru ilçe kaymakamlığına yapılabilir. Başvurular elektronik ortamda da yapılabilmektedir.

Kararlar ve itiraz

Kanun'un 70. maddesi uyarınca tüketici hakem heyeti kararları tarafları bağlar ve İcra ve İflas Kanunu'nun ilamların yerine getirilmesine ilişkin hükümlerine göre icra edilir. Taraflar, karara karşı tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde tüketici mahkemesine itiraz edebilir. İtiraz kararın icrasını kendiliğinden durdurmaz; ancak talep üzerine hâkim tedbir yoluyla icrayı durdurabilir. İtiraz üzerine tüketici mahkemesinin verdiği karar kesindir.

2. Dava şartı olarak arabuluculuk

Kanun'un 73/A maddesine göre tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Ancak şu hususlarda bu şart aranmaz:

• Tüketici hakem heyetinin görevi kapsamındaki uyuşmazlıklar,
• Tüketici hakem heyeti kararlarına yapılan itirazlar,
• Bakanlık ve tüketici örgütlerince genel olarak tüketicileri ilgilendiren konularda açılan davalar (m. 73/6),
• Kanun'un 74. maddesinde belirtilen davalar,
• Tüketici işlemi mahiyetinde olan ve taşınmazın aynından doğan uyuşmazlıklar.

Arabuluculuk görüşmelerinde taraflara ulaşılamaması, tarafların katılmaması, anlaşma sağlanması veya sağlanamaması hâllerinde tüketicinin ödemesi gereken arabuluculuk ücreti, Kanun'da belirtilen sınırlar dâhilinde Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır.

3. Tüketici mahkemeleri

Kanun'un 73. maddesi uyarınca tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğan uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemeleri görevlidir. Tüketici davaları, tüketicinin yerleşim yerindeki tüketici mahkemesinde de açılabilir. Bakanlık, tüketiciler ve tüketici örgütleri tarafından tüketici mahkemelerinde açılan davalar harçtan muaftır. Tüketici mahkemelerinde basit yargılama usulü uygulanır.

Özet tablo

Pratik öneriler

• Başvurudan önce satıcıya yazılı olarak bildirimde bulunun ve talebinizi açıkça belirtin.
• Fatura, sözleşme, yazışma, sipariş ve teslimat kayıtlarını başvurunuza ekleyin.
• Uyuşmazlık değerini doğru hesaplayın; hakem heyeti sınırı her yıl değiştiği için güncel tutarı kontrol edin.
• Ayıplı maldan sorumluluk ve cayma hakkı gibi sürelerin işlediğini unutmayın.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliği taşımaz.